Taariikhda Turkiga

Turkiya, sida dowliga ah loo yaqaano Jamhuuriyadda Turkiga, waa wadan ku yaal Koonfurta Yurub iyo Bariga Aasiya. Turkiga waxa uu xuduud la wadaagaa Joorjiya, Armeeniya, Azerbayjan iyo Iran, koonfurta iyo dhinaca bariba Iraaq iyo Suuriya bad dhexe, galbeedkana Giriig iyo bada eeje iyo wadanka Bulgaariya, bada madawna waxa ay ka xigtaa dhinaca waqooyi. 

Turkigu waa wadan cabirka dhulkiisu uu le'egyahay 783.562km ,waa dalka 36aad ee dunida ugu wayn, turkiya waxa ay aduunka kagaga taalaa meel istaraaji ah dhinac waxa uu daris la yahay qaarada yurub ,dhinacna qaarada Asiya ,dhinacna waxa uu leeyahay wado qaarada Africa loo soo maro Magaalo madaxda  Turkiga waa Ankara, laakiin magaalada ugu weyn ee muhiimka ahi waa Istanbul inta badana dalxiisayaashu ay soo booqdaan , inkasta oo aysan istanbul ahayna caasimada turkiya lakiin dad badan ayaa rumaysan inay tahay iyadu caasimada dalka.

Tirada dadka ku nool dalka turkiga waa  85 milyan qof , 70%  dalka ku nool dalkaasi waa dad turki ah, 19% waa dad kurti ah, inta soo hadhayna waa dad wadamo kale ka soo jeeda . turkigu waa dalka ugu badan ee qaxoontiga qaata siiba lixdii sano ee la soo dhaafay ,afka rasmiyada ee lagaga hadlaana waa  luqada Turkiga,  

Turkiga waxa uu ahaa  dhulkii uu ka bilaabmay kana fiday laguna maamuli jiray dawladii cismaaniyiinta ilaa 1922kii markaas oo la sameeyay dawladan aynu maanta u naqaano jamuuriyada turkiga , dawladaas oo uu sameeyay ninkii la odhan jiray Mustafa Kemal Atatürki.

Turkiga waxa uu ku dhisanyahay maamul ah  jamhuuri cilmaani ah, waxana uu leeyahay nidaam dawladeed oo dimuqraadi ah.

Turkiya waxay caan ku tahay hodantinimada taariikhda iyo dhaqanka.Tukigu waa wadan taarikh dheer ,dadka turkidu 86%  waa muslimiin hadana dunida kale ayadoo ay sidaas tahay waxa loo arkaa dad diin aan haysan, waxa ay shabahaan dhaqamadoodu dhaqamada reer galbeedka ,lakiin ayadoo ay sidaas tahay eedanka misaajidka waxa laga maqlaa melkasta xataa guryaha, istanbul oo kaliya waxa ku yaala 3,365 masaajir , guud ahaan turkiga waxa ku yaala 84,648 masaajid. Turkiga waxay ahaayeen hal mar waxyaabaha loo yaqaan "Jidka Bari" oo muujinaya meelo badan oo dadka waaweyn ku noolaanayo. Turkiga, oo muddo dheer xuddun u ahaa Boqortooyadii Cusmaaniyiinta, ayaa martigeliyay waxyaabo badan oo taariikhi ah.

Calanka qaranka Turkiga waa casaan dhexdana waxa kaga yaala bil iyo xidig cadaan ah "dhamaan turkidu way ixtiraanaan calankan cas "

 Waa kuma madaxweynaha hadda ee Turkiga? 

Recep Tayyip Erdoğan

Mr.Edogan oo ku guuleystay 49 % codadkii la dhiibtay, ayaa si guul ah ku soo dhamaaday doorashadii baarlamaanka ee dhacday 12-kii June 2011, waxaana uu soo dhisay dawladdii 61-aad. Recep Tayyip Erdoğan oo loo doortay Madaxweynaha 12-aad August 10, 2014 ayaa sidoo kale ah Madaxweynihii ugu horreeyay ee Jamhuuriyadda Turkiga oo lagu doorto cod dadweyne.

Turkigu waxa uu leeyahay dhawr magaalo oo waaweyn. Qaar ka mid ah kuwa ugu caansan waxaa ka mid ah:

1.Istanbuul:Istanbuul waa magaalada ugu dadka badan dalka Turkiga waxayna u adeegtaa sidii xarun dhaqaale,dhaqan iyo taariikheed ee dalka. Waxay dul martaa marinka Bosporus, isku xidha Yurub iyo Aasiya, waxayna caan ku tahay astaanteeda caanka ah sida Hagia Sophia, Masjidka buluuga ah, iyo Qasriga Topkapi.

2. Ankara: Ankara waa caasimadda dalka Turkiga. Waxay ku taallaa badhtamaha dalka waxayna u adeegtaa xudunta maamulka iyo siyaasadda. Ankara waxay hoy u tahay xarumo badan oo dawladeed, safaarado shisheeye, iyo jaamacado.

3. Izmir: Izmir waa magaalada saddexaad ee ugu weyn dalka Turkiga, waxayna ku taal xeebta galbeed ee dalkaasi. Waa deked weyn iyo xarun ganacsi oo caan ku ah dhaqankeeda firfircoon, xeebta quruxda badan, iyo goobaha taariikhiga ah sida magaalada qadiimiga ah ee Efesos.

4. Bursa: Bursa waxa ay ku taal waqooyi-galbeed ee Turkiga, una dhaw badda Marmara. Waxay caan ku tahay inay noqoto caasimadii ugu horreysay ee Boqortooyadii Cusmaaniyiinta, waxayna caan ku tahay goobaha taariikhiga ah, oo ay ku jiraan Masjidka Grand iyo Qasriga Bursa.

5. Antalya: Antalya waa goob loo dalxiis tago oo caan ah oo ku taal xeebta koonfur-galbeed ee Turkiga, loona yaqaan Riviera Turkiga. Waxay caan ku tahay xeebaheeda quruxda badan, meelaha qadiimiga ah sida magaalada qadiimiga ah ee Perge, iyo waxyaabah  dabiiciga ah ee u dhow ee Buuraha Taurus.

6. Adana: Adana waa magaalo ku taal koonfurta Turkiga, waana magaalada shanaad ee ugu weyn dalka. Waxa ay leedahay  warshado iyo beero waa wayn waxayna caan ku tahay cunnooyinka macmacaan oo ay ku jirto Adana kebab ee caanka ah.

7. Gaziantep: Gaziantep waxa ay ku taalaa koonfur bari ee dalka turkiga waxana ay caan ku tahay tariikhdeeda qani ah iyo dhaqamada cuntada lagu kariyo. Waxay caan ku tahay cunnooyinka dhaqameed, oo ay ku jiraan baklava-ka caanka ah ee adduunka, iyo goobaheeda taariikhiga ah ee si wanaagsan loo ilaaliyo sida qalcadda Gaziantep.

Kuwani waa dhawr tusaale oo ka mid ah magaalooyinka Turkiga, waxaana jira kuwo kale oo badan oo mudan in laga baadho dalka oo dhan.

Turkiga waxay sidoo kale ahaayeen wadan aad u muhiim ah siyaasadeed. Waxaa ku jira warshado, beeraha, dukaamo iyo ganacsiga oo badan oo wadanka ku shaqeeyo. 

Sidoo kale, Turkiga waa mid ka mid ah xubnaha NATO, iyo waa xubnaha Qaramada Midoobay, G20 iyo Barlamaanka Yurubba ee caalamiga ah. Haddii aan loo tixgalinayo, Turkiga waa mid ka mid ah xubnaha EU.

Shacabka Turkiga

waxa aan halkan uga mahad celinayaa akhriste kasta oo ku xidhan halkan waxa aan rabaa in aan ku dhahno aad baad u mahadsantahay, hadii aad nagu cusubtahay waxa aan ku leenahay soo dhawoow saaxiib qaali baad nagu tahay waxa aan ku hanwaynahay in aad halkan ka heli doonto aqoon badan iyo macluumaad ku xiisa galiya bye dhamaantiinba.

 saamiya craxmaan maxamed ve salma craxmaan maxamed.

DHAMAAD